Rahmonqul qo‘rboshi (G‘oziy, 1890–?) — Shimoliy Farg‘ona, Kurama tog‘lari va Ohangaron vodiysidagi eng nufuzli istiqlolchi sarkardalardan biri. 1500 dan ortiq yigitga qo‘mondonlik qilib, o‘z hududida mustahkam boshqaruv, soliq va qurol ta’mirlash ustaxonalarini yo‘lga qo‘ygan. 1923-yilda qo‘lga olinib, Qo‘qonda ochiq sudda sudlangan.
Rahmonqul Mahmudrizq (Abdurizq) o‘g‘li 1890-yilda Kurama tog‘lari etagidagi Oshoba qishlog‘ida (hozirgi Asht tumani hududida) kamtarona dehqon oilasida tug‘ilgan. Yoshligida ko‘pkari va uloq musobaqalarida g‘olib chiqib, xalq orasida obro‘ qozongan. Inqilobgacha oqsoqol idorasida xizmat qilgan, Namanganda aravakashlik bilan shug‘ullangan. 1914-yillarda mahalliy qaroqchilar to‘dalarining qishloqlarga hujumiga qarshi o‘zini o‘zi himoya qilish otryadini tuzgan Rahmonqul, 1917-yildan keyin sovet hokimiyatining zulmiga qarshi kurashuvchi yirik sarkardaga aylandi. U Chust, Namangan g‘arbi, Bobodarxon va Ohangaron vodiysigacha bo‘lgan keng hududni o‘z nazoratiga oldi. 1918-yilda Madaminbek bilan ittifoq tuzdi va o‘ziga «G‘oziy» unvonini berdi. Rahmonqul o‘ziga xos davlat boshqaruv tizimini joriy qildi: mustamlakagacha bo‘lgan oqsoqollik tizimini saqlab qoldi, hosilning 10 foizi miqdorida adolatli soliq yig‘di, o‘z charm va qurol ustaxonalarini ochdi, yangi ariqlar qazdirib qishloq xo‘jaligini rivojlantirdi. Hatto sovet arxiv hujjatlarida ham Rahmonqulning tinch aholini talashga aslo yo‘l qo‘ymagani, aksincha ularni himoya qilgani tan olingan. U o‘z murojaatnomasida bolsheviklarning islom dinini kamsitishi va maktablarda an’anaviy axloqni buzishiga qarshi keskin fikr bildirgan. 1923-yilda sovet qo‘shinlarining kuchaytirilgan hujumlari natijasida Rahmonqul qo‘lga olindi va Qo‘qonda o‘tkazilgan shov-shuvli ochiq sudda sudlandi. Uning keyingi taqdiri noma’lum bo‘lib, ehtimol otib tashlangan yoki qamoqqa hukm qilingan.
Kurama tog‘ tizmasi va Farg‘ona vodiysining shimoli Toshkent vohasi va vodiy o‘rtasidagi tabiiy mudofaa chizig‘i vazifasini bajargan. Bu yerda yashagan tojik va o‘zbek aholisi bolsheviklarning qishloq xo‘jaligini majburiy tortib olish siyosatiga qattiq qarshilik ko‘rsatgan. Rahmonqul qo‘rboshi o‘z faoliyati davomida shunchaki harbiy qo‘mondon emas, balki mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini ta’minlagan, adolatli tartib o‘rnatgan xalq yetakchisi sifatida namoyon bo‘ldi.
1918
Qo‘qon muxtoriyati qulaganidan so‘ng Farg‘ona vodiysida sovet tuzumiga qarshi boshlangan qurolli harakat, qo‘rboshilarning o‘zaro birlashish kengashlari (qurultoylari), Rus dehqon armiyasi bilan ittifoqi hamda Turkiston frontiga qarshi olib borgan janglari tarixi.
Qahramon Rajabov, B. Eshov
Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'lib fikr bildiring.
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring.
